Dialyse maakt gebruik van de principes van diffusie, osmose en ultrafiltratie. Bij hemodialyse wordt het bloed in de kunstnier gescheiden van de spoelvloeistof door een half-doorlaatbaar membraam. Door diffusie en osmose verplaatsen bepaalde stoffen in het bloed zich door het membraan (van de hoge concentratie naar de lage concentratie) naar de spoelvloeistof.

Ook vocht kan aan het bloed worden onttrokken door een drukverschil aan te brengen tussen het bloed en de spoelvloeistof.Het vocht gaat vanuit het bloed door het membraan heen naar de spoelvloeistof.

Bij peritoneaal dialyse wordt het buikvlies gebruikt als membraan. Aan de ene kant van het buikvlies stroomt het bloed, aan de andere kant zit de spoelvloeistof. Afvalstoffen en vocht gaan vanuit het bloed door het buikvlies naar de spoelvloeistof.

Voorafgaand aan de eerste hemodialyse behandeling wordt er een shunt in de arm aangebracht. Bij deze operatie wordt een slagader op een ader aangesloten. In de ader gaat meer bloed stromen waardoor deze makkelijk is aan te prikken en de behandeling beter verloopt.Moet men snel starten met een behandeling dan wordt er onder plaatselijke verdoving een katheter in gebracht. De katheter voor buikspoeling wordt tijdens een operatie ingebracht.

Dialyse heeft een werking die gelijk is aan 10 van de functie van de nieren. Daardoor blijven er vaak toch afvalstoffen achter in het lichaam. Dit zorgt ervoor dat patiënten zich vaak niet optimaal voelen. Ook kunnen vervelende bijkomende klachten zoals een ‘dialysekater’, rusteloze benen of problemen met de shunt. De shunt kan namelijk dicht gaan zitten (dichtslibben). Daardoor stroomt er geen bloed meer door en moet de shunt vervangen worden.